What Is Ambiguous Grief and How to Begin Healing
Người dịch: Mai Phương – Hiệu đính: Lyn
Tác giả: Stephanie Sarazin M.P.P.
Death isn’t a prerequisite to grief—common life events activate grief ambiguity.
Chúng ta thường trải qua nỗi đau thương khi âm-dương cách biệt, nhưng cảm giác mất mát, đau buồn tương tự cũng có thể đến từ những sự kiện khác trong đời sống.
Key points:
- Without societal norms to engage, a loss without a physical death activates an ambiguous grieving process.
- Shame and embarrassment may prevent people from sharing about their loss.
- Being able to recognize ambiguous grief is an important step in healing.
Các ý chính:
- Không có những chuẩn mực xã hội để dựa vào, nỗi đau mất mát khi không gắn liền với một sự ra đi về mặt thể xác có thể khiến quá trình cảm nhận nỗi đau xảy ra một cách thầm lặng, mơ hồ.
- Cảm giác hổ thẹn và bối rối có thể khiến người ta ngần ngại chia sẻ về nỗi mất mát của mình.
- Khả năng nhận diện được “nỗi đau mất mát mơ hồ” là một bước quan trọng trong tiến trình chữa lành.
Grief is a universal experience. Regardless of geography, socio-economic status, age, or gender, humans grieve when a loved one dies. But what about loss that changes or ends the relationship without a physical death? For example, the loss of a child to substance abuse disorder, a parent to cognitive decline, a spouse to divorce, a sibling to estrangement, or a dear friend to mental illness. Though most of us will experience the pain of grieving a living loved one at least once in our lifetime, few know this pain has a name, much less how to heal. But it doesn’t have to be this way.
Nỗi đau mất mát là điều mà ai cũng phải trải qua trong đời. Bất kể vị trí địa lý, địa vị kinh tế-xã hội, độ tuổi hay giới tính, con người đều trải qua tang thương khi một người thân qua đời. Nhưng còn cảm giác mất mát khi một mối quan hệ thân thiết bị thay đổi hoặc chấm dứt mà không phải vì cách biệt âm-dương? Một đứa con vuột khỏi vòng tay vì rối loạn sử dụng chất, một người cha hoặc mẹ bị sa sút trí tuệ, rời xa người bạn đời do ly hôn, cắt đứt quan hệ với một người anh chị em, hay mất đi một người bạn thân vì bệnh tâm thần… Những mất mát ấy đau không kém cái chết, nhưng hầu hết lại không được đặt cho một tên gọi, vì vậy cũng thật khó để chấp nhận và vượt qua. Tuy nhiên, giờ đây chúng ta có thể bắt đầu học cách chữa lành.
How Do We Grieve When Our Loved One Has Not Died but Is No Longer in Our Lives as They Once Were?
Khi người từng gắn bó nay đã bước ra khỏi cuộc đời ta, nỗi đau ấy ra sao?
This was one of the many questions I sought to answer when seeking to understand my own pain brought on by a sudden divorce. The ache of losing my beloved marriage was profound; I stopped eating, I couldn’t sleep, and depression enveloped me. For reasons I only understood much later, I initially kept my devastation private, sharing the news only with my newly enlisted therapist and one trusted friend. Three months later, with their help (and the right combination of prescription medications), I finally informed my family and friends.
Đây là một trong vô số câu hỏi tôi tự đặt ra khi cố gắng lý giải nỗi đau đang giày vò mình sau cuộc ly hôn đột ngột. Cuộc hôn nhân đẹp đã tan vỡ và để lại trong tôi một nỗi đau quá lớn; tôi chán ăn, không thể ngủ, và rơi vào vòng xoáy của trầm cảm. Vì những lý do mà mãi sau này tôi mới hiểu, ban đầu tôi giữ kín sự đổ vỡ đó như một bí mật xấu hổ. Tôi chỉ dám chia sẻ với nhà trị liệu mà tôi bắt đầu tìm đến sau khi ly hôn, và một người bạn thân nhất. Phải mất ba tháng, cùng với sự đồng hành của họ và sự hỗ trợ từ thuốc kê đơn, tôi mới có thể mở lời với gia đình và những người thân yêu.
After nearly two decades as a wife, the title no longer applied to me, and detaching from this part of my identity only intensified an already destabilizing time. I struggled to understand the new part I was playing in a production in which I’d never wanted to be cast. I wasn’t a wife, and I wasn’t a widow—though I sometimes dreamed of playing the part, accepting rounds of heartfelt condolences from my audience and gratefully receiving their ovation as an acknowledgment of my grief.
Sau gần hai thập kỷ sống trong vai trò một người vợ, danh xưng ấy đột ngột không còn thuộc về tôi nữa, và việc phải tách mình ra khỏi điều vốn đã trở thành một phần con người mình chỉ càng khiến quãng thời gian chênh vênh ấy trở nên rối bời hơn. Tôi loay hoay không hiểu vai diễn mới của mình là gì, khi bị ném vào một vở kịch mà tôi chưa từng mong muốn góp mặt. Tôi không còn là một người vợ, mà cũng chẳng phải một góa phụ – dù đôi khi, tôi ước gì mình được đóng cái vai ấy, để nhận những lời chia buồn đầy cảm thông từ tất cả, và những lời an ủi như một sự công nhận cho nỗi đau tôi đang mang.
But the honor of this designation (and all it symbolizes) didn’t apply to me because, of course, there was no physical death. Which, in turn, meant there was no obituary, no funeral, no eulogy, no sympathy cards, and no cache of casseroles in my freezer. Without these traditional societal norms to engage and in which to participate, my loss felt minimized, and my deep grief under-recognized. It was in this strange place of reconciling who I am with who I had been that I became consumed with an overwhelming desire to heal.
Thế nhưng, “vinh dự” của danh xưng ấy (và tất cả những gì nó biểu trưng) lại không dành cho tôi, bởi lẽ, đây không phải là chuyện sống chết. Không ai qua đời, nên cũng không có cáo phó, không tang lễ, không điếu văn, không những tấm thiệp chia buồn, và tất nhiên, cũng chẳng có thức ăn của buổi tang lễ còn chất đầy trong tủ lạnh. Khi không có những nghi thức xã hội quen thuộc để tôi tham dự và dựa vào, nỗi mất mát của tôi bỗng trở nên mờ nhạt, còn nỗi đau sâu thẳm lại như bị phủ nhận. Chính trong cảm giác mịt mù đó, khi tôi vật lộn để hòa giải giữa con người hiện tại và con người trước đây của mình, tôi bắt đầu khao khát mãnh liệt được chữa lành.
How Do We Heal What We Can’t Name?
Chữ lành một nỗi đau không tên
I spent hours perusing journal articles, questioning my therapist, reading countless books, and even writing to authors. My initial search yielded plenty of resources for the newly divorced, as well as a plethora of information about dying, death, and grief. However, I was unable to find the exact book I was seeking—one that could guide me through my journey and provide answers to my now expanded question: How do we grieve and heal when our loved one has not died but is no longer in our lives as they once were?
Tôi đã dành hàng giờ chìm đắm trong những bài báo học thuật, chất vấn nhà trị liệu của mình, đọc hàng đống sách, thậm chí viết thư cho các tác giả. Ban đầu, tôi tìm được khá nhiều tài liệu dành cho người mới ly hôn, cùng vô vàn thông tin về sự hấp hối, cái chết và quá trình vượt qua nỗi đau. Nhưng tôi không thể tìm thấy chính xác điều mình cần – liệu có cuốn sách nào có thể dẫn dắt tôi đi qua hành trình này và trả lời cho câu hỏi nay đã rộng mở hơn: Làm thế nào để vượt qua nỗi đau mất mát, khi người thân yêu tuy vẫn còn đó nhưng đã bước ra khỏi cuộc đời ta?
My search led me to the work of renowned family therapist Dr. Pauline Boss. In the 1970s, while treating spouses of missing-in-action military members, Boss recognized commonalities in their experience and coined the term “ambiguous loss.” She defined it as occurring when there is a physical absence with psychological presence (e.g., a loved one is physically missing or bodily gone) or when there is a psychological absence with a physical presence (e.g., Alzheimer’s and other dementias). Boss discerned that “ambiguous loss differs from ordinary loss in that there is no verification of death or no certainty that the person will come back or return to the way they used to be.” Over the decades, Boss’s pioneering work on ambiguous loss continued, including a book by the same name which has become a resource for academics and practitioners alike.
Công cuộc tìm kiếm đã dẫn tôi đến với công trình của tiến sĩ Pauline Boss, một nhà trị liệu gia đình nổi tiếng. Vào những năm 1970, khi điều trị cho vợ của các quân nhân mất tích trong chiến tranh, bà Boss nhận thấy họ có nhiều điểm chung trong trải nghiệm mất mát, và đã gọi tên hiện tượng này là “mất mát mơ hồ” (ambiguous loss). Bà định nghĩa đây là cảm xúc đau thương, mất mát xảy ra khi có sự vắng mặt về thể chất nhưng hiện diện về tinh thần (ví dụ: một người thân mất tích hoặc không còn hiện diện về mặt thể xác), hoặc ngược lại – khi có mặt về thể chất nhưng lại vắng mặt về mặt tinh thần (ví dụ: Alzheimer và các chứng sa sút trí tuệ khác). Boss chỉ ra rằng “sự mất mát mơ hồ khác với sự mất mát ở chỗ thiếu đi sự xác nhận về cái chết, cũng không có sự chắc chắn rằng người ấy sẽ quay về hay sẽ trở lại là con người họ trước kia.” Trong suốt nhiều thập kỷ, bà đã tiếp tục phát triển lý thuyết tiên phong này, và cuốn sách cùng tên của bà đã trở thành nguồn tài liệu quý giá cho cả giới học thuật lẫn các nhà trị liệu thực hành.
For me, even Dr. Boss’ impressive body of work and the expanded work of others was close-but-not-quite to that which I was personally seeking. Through further exploration, I identified that it wasn’t my loss that was ambiguous but my grief. I longed for the insights of those who understood the nuances of this ambiguity from starring in the role themselves. Additionally, not unlike the search for my children’s pediatrician, where I wanted a practitioner who was also a parent, I sought insight into this grief from those who had personally experienced it and know the painful reality of life in the nameless space of not-quite-widowhood. Whether I could find these people or not, at my core, I knew I needed to learn how to navigate the ambiguity of my grief.
Đối với tôi, ngay cả công trình đồ sộ đầy ấn tượng của Tiến sĩ Boss cùng với các nghiên cứu mở rộng của những người khác cũng chỉ dừng lại ở mức gần đúng, vẫn chưa thực sự chạm đến điều mà tôi đang kiếm tìm cho bản thân. Qua quá trình tìm hiểu sâu hơn, tôi nhận ra rằng điều mơ hồ không nằm ở sự mất mát của tôi, mà ở chính nỗi buồn đau của tôi. Tôi khao khát những góc nhìn từ những người thực sự thấu hiểu những sắc thái tinh vi của sự mơ hồ này bởi chính họ đã từng sống trong vai trò đó. Hơn nữa, cũng giống như khi tôi tìm bác sĩ nhi khoa cho con mình là một người hành nghề nhưng cũng là một bậc cha mẹ, tôi tìm kiếm sự thấu hiểu nỗi buồn đau này từ những người đã trực tiếp trải nghiệm nó và thực sự biết thế nào là hiện thực đau đớn của cuộc sống trong vùng không tên của tình thế “không hẳn là góa phụ” mà tôi đang trải qua. Dù có thể tìm được những người đó hay không, từ sâu thẳm bên trong tôi biết rằng mình cần học cách sống cùng sự mơ hồ của nỗi đau này.
Soon after this realization, I launched a research campaign to answer my own questions: namely, how do we grieve when our loved one is still alive but lost to us? What is the process for grieving when there is not a physical death? What role does hope play in the ambiguous grief process?
Ngay sau khi nhận ra điều đó, tôi bắt đầu một hành trình nghiên cứu nhằm tự trả lời những câu hỏi của chính mình: Cụ thể là, khi mất đi một người thân yêu mà không phải do cái chết, ta tiễn biệt mối quan hệ ấy như thế nào? Quá trình ấy diễn ra ra sao khi không có một cái chết về mặt thể xác để đánh dấu? Và vai trò của hy vọng là gì trong tiến trình của nỗi đau mất mát mơ hồ này?
Ultimately, this independent study revealed more than I anticipated. Most notably that an overwhelming percentage of the population is likely to experience an ambiguous grieving process at least once in their lifetime, yet few know that this grief has a name, much less how to heal. The life events that activate this anguish are many, some of which include Alzheimer’s disease, addiction, divorce, estrangement, incarceration, indoctrination (think cult or gang), gender identity, and diagnosis (e.g., personality disorders or illness).
Sau cùng, quá trình nghiên cứu độc lập này đã mang lại cho tôi nhiều phát hiện ngoài mong đợi. Điều đáng chú ý nhất tôi nhận thấy được là phần lớn mọi người sẽ trải qua cảm giác “nỗi đau mất mát mơ hồ” ít nhất một lần trong đời, thế nhưng rất ít người biết rằng nỗi đau này thực sự có tên gọi, số người biết cách chữa lành nó lại càng ít hơn. Những biến cố trong đời có thể gây nên nỗi đau ấy vô cùng đa dạng, chẳng hạn như khi người thân bị mắc bệnh Alzheimer, chứng nghiện chất, ly hôn, bị từ mặt, bị bắt giam, bị tẩy não (ví dụ như bị đưa vào giáo phái hay băng đảng), thay đổi bản dạng giới, hoặc được chẩn đoán mắc một số bệnh lý tâm thần (ví dụ: rối loạn nhân cách).
If the event that activates the loss is internalized as embarrassing or shameful, grievers may not seek support and often isolate themselves—choosing not to disclose their loss right away, if ever, even to loving family members and friends. One respondent I interviewed indicated that while her ambiguous grief was activated by her spouse’s incarceration, the COVID-19 pandemic had provided two years of welcome cover from an otherwise inevitable disclosure to friends and family. “With a little more luck,” she told me, “He’ll get his time reduced, and I’ll get what I’m hoping for… him to be out before anyone has to know.”
Nếu sự kiện gây ra sự mất mát được người trong cuộc cảm nhận là đáng xấu hổ hay bẽ bàng, họ thường không tìm kiếm sự hỗ trợ mà có xu hướng tự cô lập – chọn cách không chia sẻ ngay, thậm chí không bao giờ chia sẻ, dù là với những người thân yêu nhất như gia đình và bạn bè. Một người mà tôi phỏng vấn đã kể rằng khi chồng cô bị kết án tù, cô đã cảm thấy một sự mất mát mơ hồ, thế rồi cùng lúc đó đại dịch COVID-19 lại vô tình che chắn cho cô trong vòng hai năm và cô tránh được khỏi tình thế phải nói ra với bạn bè và gia đình. “Nếu may mắn thêm chút nữa,” cô nói với tôi, “Anh ấy sẽ được giảm án, và tôi sẽ có điều mình mong, anh ấy được về nhà trước khi bất kỳ ai biết chuyện.”
Are You Experiencing Ambiguous Grief?
Bạn có đang trải qua một nỗi đau mất mát mơ hồ?
Being able to name the ambiguous grief process in yourself and others is an important step toward healing. To determine if you or a loved one are experiencing ambiguous grief, consider your answers to the following five statements:
Việc có thể gọi tên quá trình đau buồn mơ hồ trong chính mình và người khác là một bước quan trọng trên hành trình chữa lành. Để nhận diện xem bạn hoặc người thân có đang trải qua nỗi đau này hay không, hãy cân nhắc câu trả lời cho năm mệnh đề sau:
1. You have experienced a significant relationship loss, and your loved one is still living.
1. Bạn đã trải qua một mất mát lớn trong một mối quan hệ, dù người bạn yêu thương vẫn còn sống.
2. You have hope that your lost loved one will return to you as they once were or that the relationship will be restored to what it once was.
2. Bạn vẫn nuôi hy vọng người ấy sẽ quay về như xưa, hoặc mối quan hệ sẽ được hàn gắn như trước.
3. You find memories or the loss of the relationship occupy your thoughts.
3. Những ký ức về người ấy hoặc sự mất mát trong mối quan hệ thường xuyên chiếm lấy tâm trí bạn.
4. Your feel disconnected from yourself or others because of the loss.
4. Bạn cảm thấy mất kết nối với chính mình hoặc với người khác vì nỗi đau này.
5. You feel as though this loss has made it difficult to move forward in your life.
5. Bạn cảm thấy sự mất mát ấy khiến bạn khó có thể bước tiếp trong cuộc sống.
Like all loss, the intensity and frequency with which you experience these statements are unique. If you answered yes to two or more, it could be helpful to discuss your loss and how it is impacting you with a professional.
Cũng như mọi sự mất mát khác, cường độ và tần suất bạn trải nghiệm qua những mệnh đề này là điều mang tính cá nhân. Nếu bạn trả lời “có” cho hai ý trở lên, việc trao đổi với một chuyên gia về mất mát mà bạn đang trải qua và ảnh hưởng của nó đến bạn có thể sẽ mang lại nhiều lợi ích.
Recovery
Vượt qua nỗi đau buồn
While recovery from grief is different for everyone, talking to a therapist or other trusted member of your care team is a courageous step forward. Further, you may find, as I did, that you aren’t alone. Not only do others have similar experiences, but some will understand the nuances of your loss and are navigating the ambiguous grief process, too. Though my terrific therapist helped me to better understand myself, it was in group therapy that I finally felt understood. If this is of interest to you, try searching for your own activating event-specific groups online or ask your therapist or a trusted member of your care team for a referral.
Mặc dù quá trình hồi phục sau mất mát ở mỗi người là khác nhau, việc trò chuyện với một nhà trị liệu hoặc một người chăm sóc mà bạn tin tưởng là một bước tiến đầy can đảm. Rồi đây, bạn sẽ nhận ra, như tôi đã từng, rằng bạn không đơn độc. Không chỉ có những người khác cũng trải qua những chuyện tương tự, mà có những người sẽ thấu hiểu những sắc thái tinh tế trong nỗi buồn mất mát của bạn và cũng đang vật lộn với tiến trình của nỗi đau mơ hồ. Dù nhà trị liệu tuyệt vời của tôi đã giúp tôi hiểu rõ bản thân hơn, nhưng chính trong liệu pháp nhóm, tôi mới thực sự cảm nhận được sự thấu hiểu. Nếu bạn thấy ổn, hãy thử tìm kiếm các nhóm hỗ trợ trên mạng, sao cho phù hợp với câu chuyện cụ thể của bạn, hoặc hỏi nhà trị liệu hay một người chăm sóc mà bạn tin tưởng để được giới thiệu.
No matter the events that have onset your grief, losing a loved one who is still living is a painful process to endure. My hope is that as more of us learn to identify and name the experience, perhaps ambiguous grief will be better understood as a natural and normal response to losing a loved one who is still living. Even more, maybe this will help reduce the ambiguity of our grieving process and create a healthy space in which to honor our loss, integrate our grief, and begin to heal.
Dù nguyên nhân dẫn đến nỗi đau mất mát có là gì, thì việc mất đi một người thân yêu dù họ vẫn còn hiện diện trong cuộc đời này là một quá trình đầy đau đớn. Tôi mong rằng, khi ngày càng nhiều người biết gọi tên cảm xúc ấy, nỗi đau mơ hồ sẽ dần được nhìn nhận như một phần tự nhiên và bình thường của con người trong cảnh sinh ly mà không tử biệt. Càng mong hơn rằng, nhờ đó, sự mơ hồ trong quá trình vượt qua nỗi đau của chúng ta sẽ được soi sáng phần nào, để mở ra một không gian lành mạnh nơi ta có thể trân trọng điều đã mất, chấp nhận lấy nỗi buồn đau và bắt đầu tự hàn gắn cho chính mình.
Nguồn: https://www.psychologytoday.com/us/blog/soulbroken/202305/what-is-ambiguous-grief-and-how-to-begin-healing
