Những giấc mơ

Dreams

Đến Thánh cũng không thể chịu trách nhiệm cho những điều xảy ra trong những giấc mơ của ông ấy.

—st. Thomas Aquinas

Even a saint is not responsible for what happens in his dreams.

—st. Thomas Aquinas

The reason we always seem to wake up just before the best bit of a dream - Mirror Online
                                                       (Photo: The Mirror)

Vào thời cổ đại, con người tin rằng các giấc mơ dự báo tương lai. Tất nhiên, thỉnh thoảng chúng xảy ra ngẫu nhiên hoặc vì người mơ có lý do để mong đợi một kết quả nào đó. Ngày nay, các nhà khoa học không tin rằng các giấc mơ báo hiệu cho chúng ta về tương lai, mặc dù nhiều người vẫn nghĩ vậy. Nếu bạn mơ về một chiếc máy bay va chạm tối nay, bạn có do dự đáp chuyến bay du lịch ngày mai không? Nếu bạn mơ thấy người bạn đối xử với bạn rất tệ hoặc người yêu của bạn không đáng tin, bạn cótrở nên nghi ngờ cuộc sống hiện thực không? Nếu có, thì bạn có rất nhiều đồng minh (Morewedge & Norton, 2009). Nếu giấc mơ không nói cho chúng ta biết về tương lai, vậy chúng cho chúng ta biết điều gì? Chúng ta có thể giải thích hay diễn giải các giấc mơ không? Hãy xem xét nội dung giấc mơ. 

Nghiên cứu mô tả về giấc mơ

Descriptive Studies of Dreaming

Để xác định nội dung giấc mơ, một số nghiên cứu yêu cầu mọi người ghi lại nhật ký giấc mơ. Một số cách tiếp cận khác đánh thức mọi người ở phòng thí nghiệm và yêu cầu họ kể lại giấc mơ ngay lập tức (Domhoff, 2003). Bảng 10.1 liệt kê các chủ đề giấc mơ của các sinh viên đại học ở năm quốc gia. Lưu ý sự giống nhau giữa các mẫu. 

Các giấc mơ khác nhau giữa các nền văn hóa theo nhiều khía cạnh. Ví dụ, những người trong xã hội săn bắn hái lượm có nhiều giấc mơ về động vật, và những người trong xã hội nguy hiểm có những giấc mơ trở thành nạn nhân bạo lực xâm lược. Những người sống ở Hoa Kì thường mơ về người họ không quen biết trong khi những người sống ở Ấn Độ, Iran và Nhật Bản thường chỉ mơ về người họ quen (Mazandarani, Aguilar-Vafaie, & Domhoff, 2013). Tuy nhiên đáng chú ý là sự tương đồng giữa các nền văn hóa trong nội dung giấc mơ.

Cách sử dụng phổ biến ngụ ý rằng các giấc mơ là hạnh phúc. Trong phim hoạt hình Disney, Cinderella hát, “Giấc mơ là điều ước mà trái tim khao khát.” Bài diễn thuyết nổi tiếng của Martin Lurther Kinh Jr “Tôi có một giấc mơ” mô tả một tương lai tuyệt vời. Gọi bạn trai và bạn gái mình là “mơ mộng” thì được coi lời khen ngợi. Sigmund Freud đã tuyên bố rằng tất cả các giấc mơ đều dựa vào những mong ước hoàn chỉnh. Tuy nhiên, bảng 10.1 cho thấy hầu hết các nội dung của giấc mơ đều là khó chịu như là bị ngã, bị săn đuổi, hoặc không thể làm gì đó. Khi các sinh viên đại học ghi chép lại giấc mơ của họ và những trải nghiệm trong ngày, 73% các giấc mơ bao gồm những thứ đáng sợ, ngược lại với 15% giấc mơ về các hoạt động thể thao ban ngày (Valli, Strandholm, Sillanmäki, & Revonsuo, 2008). Kỳ lạ là, trẻ 11 đến 13 tuổi thường có những giấc mơ hạnh phúc nhất về trung bình  (Foulkes, 1999). Sau đó, các giấc mơ ngày càng trở nên tồi tệ. Thật tiếc vì điều đó. 

Mặc dù một số giấc mơ là kỳ lạ, hầu hết các giấc mơ đều giống những gì mà chúng ta nghĩ trong đời thường (Domhoff, 1996; hall & Van De Castle, 1966). Ví dụ, trẻ trước tuổi 13 hiếm khi mơ về bạn khác giới như trẻ tuổi teen (Strauch & Lederbogen, 1999). Những người khiếm thị thường mơ về những khó khăn khi đi lại hoặc giao thông (Hurovitz, Dunn, Domhoff, & Fiss, 1999). Trong một nghiên cứu, thanh niên chỉ ra một danh sách các chủ đề, chủ đề nào là chủ đề họ quan tâm và chủ đề nào thì họ thờ ơ. Sau đó họ báo cáo lại về các giấc mơ của mình sau ba đêm. Họ thường mơ tới các chủ đề họ quan tâm chứ hiếm khi mơ đến các chủ đề mà họ không để tâm (Nikles, Brecht, Klinger, & Bursell, 1998). Tuy nhiên, chúng ta không mơ về mọi thứ mà chúng ta làm ngày thường. Mọi người hiếm khi mơ đến việc đọc sách, viết, dùng máy tính hay xem tivi (Schredl, 2000). Họ thường mơ về tình dục và những khoái lạc khác mà không thực hiện trong đời thực. Để xem nghiên cứu hay nhất về nội dung giấc mơ, hãy truy cập trang web: www2.ucsc .edu/dreams. 

Nhiều câu hỏi đặt ra về giấc mơ thì rất khó để giải đáp. Ví dụ “Chúng ta nhớ được chính xác về giấc mơ như thế nào?” Làm sao chúng ta biết được? Với những sự kiện thực tế, chúng ta so sánh trí nhớ của mọi người với chính xác những gì đã xảy ra, nhưng chúng ta không có cách nào so sánh các báo cáo về giấc mơ với những giấc mơ nguyên bản. Hoặc thử xem câu hỏi có vẻ đơn giản này: “Chúng ta có mơ thấy màu sắc không?” Mọi người hỏi bởi vì họ không nhớ. Nhưng làm sao một điều tra viên trả lời câu hỏi ngoại trừ việc yêu cầu mọi người nhớ lại? Bằng chứng tốt nhất chúng tôi có đó là, khi mọi người được đánh thức và trả lời ngay lập tức, họ kể lại lại màu sắc ít nhất một nửa thời gian (Herman, Roffwarg, & Tauber, 1968; Padgham, 1975). Kết quả này không có nghĩa là tất cả các giấc đều màu đen hoặc trắng. Có lẽ màu sắc ở các giấc mơ đó là không thể nhớ ra được. Người khiếm thị có giấc mơ thị giác không? Điều này thì tùy. Những người khiếm thị vì bị tổn thương vùng não thị giác bị mất giấc mơ thị giác cũng như tưởng tượng thị giác. Những người gặp phải tổn thương mắt sau độ tuổi lên 5 hoặc 7 tiếp tục có những giấc mơ thị giác mặc dù tần suất của các giấc mơ thị giác giảm dần theo thời gian. Những người sinh ra bị mù hoặc những người bị mù từ thời thơ ấu không có tưởng tượng thị giác trong các giấc mơ. Thay vào đó, họ mơ về những âm thanh, chạm, ngửi, và mùi (Hurovitz et al., 1999). 

Source: Kalat, J. W. (2017). Introduction to psychology (11ed). Boston, MA: Cengage Learning.

Leave a Reply