Hiệu ứng Diễn viên – Người quan sát

The False Mirror | René Magritte | 1928

   Nếu bạn thấy một ai đó buông ra những lời phàn nàn dữ dội với một nhân viên bán hàng thì bạn sẽ phản ứng thế nào? Bạn nghĩ thầm “đúng là một kẻ to mồm!”. Rồi khi bạn cau có như vậy trong một hoàn cảnh tương tự thì bạn sẽ giải thích thế nào? Bạn nói rằng “tôi đã bị đối xử không công bằng!”. Mọi người có xu hướng quy kết nội tại cho hành vi của người khác và quy kết ngoại tại cho hành vi của chính mình (Jones & Nisbett, 1972). Xu hướng tâm lý này được gọi là hiệu ứng Diễn viên – người quan sát. Bạn là một “diễn viên” khi bạn cố giải thích lý do cho hành động của mình và là một “người quan sát” khi bạn cố gắng giải thích hành động của một người khác.

   Chúng ta có thể giải thích cho xu hướng này trong phạm vi những ảnh hưởng đã được đề cập ở trên. Đầu tiên đó là sự liên ứng: Khi bạn thấy một ai đó giận dữ với người nhân viên bán hàng, bạn có nghĩ mình cũng sẽ giận dữ như vậy trong hoàn cảnh đó không? Bạn không thế biết được vì bạn không hiểu được hoàn cảnh đó. Nhưng thông thường bạn khá lịch sự với người bán hàng, vì vậy mà bạn cho rằng có gì đó bất bình thường với người đang tỏ ra giận dữ kia. Thứ hai là sự nhất quán: người kia có phải lúc nào cũng cáu kỉnh như vậy không? Cũng có thể là như vậy theo những gì bạn quy chụp (quy kết nội tại). Nhưng bạn biết rằng mình chỉ tức giận trong một số trường hợp nào đó (quy kết ngoại tại). Và thứ ba là tính phân biệt: người kia có gay gắt như vậy trong nhiều tình huống khác không? Cũng có thể là vậy và điều đó vẫn là theo những gì bạn quy kết. Vậy bạn có những hành động giận dữ trong nhiều tình huống khác không? Bạn biết rằng điều này không đúng với mình.

The Actor-Observer Effect

If you see someone complaining loudly to a sales clerk, how do you react? you say, “Such an aggressive loudmouth!” When you complain equally loudly, how do you explain it? you say, “i had been treated unfairly!” People are more likely to make internal attributions for other people’s behavior and more likely to make external attributions for their own (Jones & Nisbett, 1972). This tendency is called the actor-observer effect. You are an “actor” when you try to explain the causes of your own behavior and an “observer” when you try to explain someone else’s behavior.

   We can account for this tendency in terms of the three influences just mentioned. First, consensus: When you see someone angry with a sales clerk, would you be equally angry in that situation? you don’t know, because you don’t know the situation. But usually you are polite to salespeople, so maybe there is something unusual about that other person. Second, consistency: is that other person angry all the time? Could be, so far as you know. But you know you get angry only on rare occasions. Third, distinctiveness: is that other person aggressive in many situations? could be, so far as you know. are you aggressive in many situations? you know that you aren’t.

 

source: wikihow.com

    Một lời giải thích khác cho hiệu ứng diễn viên – người quan sát thuộc về tri giác. Chúng ta nhìn những người khác như những vật thể trong trường thị lực của mình và nghĩ rằng bất cứ điều gì chúng ta đang nhìn thấy là nguyên nhân của hành động. Nếu bạn xem một cuốn băng về chính hành vi của mình, bạn sẽ liên kết hành vi đó với tính cách của bạn nhiều hơn so với thông thường (Storm, 1973), mặc dù mức độ bạn thực hiện điều này vẫn có thể kém hơn người ngoài (Hofmann, Gschwender & Schmitt, 2009).

   Một ứng dụng: Giả sử bạn xem một đoạn băng về 2 người đang cùng tham gia vào một cuộc hội thoại một cách đồng đều. Bạn sẽ được đưa cho xem ngẫu nhiên một đoạn video trong đó camera tập trung vào một trong 2 người này. Bạn có xu hướng nhận thức rằng người bạn đang theo dõi đang áp đảo đoạn hội thoại. Giống như vậy, trong một video quay đoạn chất vấn giữa một thám tử và kẻ bị tình nghi, bạn sẽ thấy lời thú tội của kẻ bị tình nghi có tính tự nguyện hơn nếu camera tập trung vào hắn và thấy bị ép buộc nhiều hơn nếu camera quay tập trung vào người thám tử (Lassiter…2002).

   Another explanation for the actor-observer effect is perceptual. We see other people as objects in our visual field, and we tend to think that whatever we are watching is the cause of the action. If you watch a videotape of your own behavior, you make more references to your personality than you ordinarily do (Storms, 1973), although still not as much as other people do (hofmann, gschwendner, & Schmitt, 2009).

   An application of this idea: Suppose you watch a videotape of two people who participate equally in a conversation. You are randomly given a version of the videotape with the camera focused on one person or the other. You tend to perceive that the person you are watching dominates the conversation. Similarly, if you watch a videotape of an interrogation between a detective and a suspect, you judge the suspect’s confession to be more voluntary if the camera focuses on the suspect and more coerced if the camera focuses on the detective (Lassiter, Geers, Munhall, ploutz-Snyder, & Breitenbecher, 2002).

Leave a Reply